σακχαρωδης διαβητησ

Τι είναι, Πώς γίνεται η διάγνωση και τι πρέπει να προσέχουμε ?

Σακχαρώδης Διαβήτης

Τι είναι, Πώς γίνεται η διάγνωση και τι πρέπει να προσέχουμε ?

 

Είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αυξημένα σάκχαρα στο αίμα όταν το άτομο είναι νηστικό και όταν ήδη έχει καταναλώσει μια τροφή. Η κατάσταση αυτή είναι χρόνια και αφορά περίπου 800.000-1.000.000 άτομα στον Ελληνικό χώρο. Δεν θεραπεύεται . Αντιμετωπίζεται όμως πολύ ικανοποιητικά.

Πρέπει λοιπόν να προσέξουμε πολύ στην διάγνωση του Διαβήτη. Είναι άδικο να χαρακτηρίζονται  άτομα  ως διαβητικά, χωρίς να τηρηθούν οι κανόνες για την σωστή διάγνωση  Αυτή η παρατήρηση σημαίνει ότι για να δούμε αν έχουμε Διαβήτη, δεν αρκεί να εξετάσουμε μόνο το σάκχαρο μια μόνο φορά ,όταν είμαστε νηστικοί δηλαδή το πρωί πριν το φαγητό. Ενίοτε χρειάζεται και δεύτερη εξέταση η ακόμη να εξετάσουμε το σάκχαρο αίματος και μετά τη λήψη γλυκόζης.

Πώς γίνεται η διάγνωση, τι πρέπει να προσέξουμε;

  1. Σύμφωνα με τα παραπάνω αν βρεθεί τιμή γλυκόζης σε νηστεία ≥ 126mg% στο πλάσμα, (πρέπει να συζητήσουμε με τον μικροβιολόγο – βιοπαθολόγο αν μετρά το σάκχαρο στο πλάσμα) μπορεί να πει κανείς ότι το άτομο έχει Σακχαρώδη Διαβήτη. Προσοχή όμως, εκείνη την ημέρα καλό θα είναι να δούμε αν έχουμε καμιά ένδειξη λοίμωξης π.χ. κρυολόγημα, ουρολοίμωξη κ.ο.κ. (δηλαδή πυρετό κ.λ.π.) ή αν παίρνουμε φάρμακα που επηρεάζουν το σάκχαρο στο αίμα (π.χ. κορτιζόνη). Μπορεί να βρεθούν αυξημένα τα επίπεδα του σακχάρου στις περιπτώσεις αυτές, αλλά η αύξηση αυτή οφείλεται στη λοίμωξη ή στην κορτιζόνη. Άρα για να είμαστε σίγουροι πρέπει να επαναλάβουμε τη μέτρηση όταν περάσει η κατάσταση αυτή ή σταματήσουμε τη λήψη των φαρμάκων που επηρεάζουν τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα. Είπαμε λοιπόν πως αν βρούμε γλυκόζη υψηλή στα αποτελέσματα, χωρίς να υπάρχουν άλλες  καταστάσεις που ήδη αναφέραμε, μπορούμε να πούμε ότι το άτομο έχει Σακχαρώδη Διαβήτη. Να σημειώσουμε ότι χρειάζεται και μια επανάληψη της μέτρησης σε 7-10 ημέρες, χωρίς ειδική δίαιτα για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση.
  2. Εάν τώρα το σάκχαρο βρεθεί στην εξέταση κάτω από 126 mg% (110-126mg%), πάλι με τις συνθήκες που περιγράψαμε παραπάνω, η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται ως Διαταραχή της Γλυκόζης νηστείας. Πάλι πρέπει να βοηθήσουμε το γιατρό μας στη διάγνωση, μετρώντας ξανά το σάκχαρο σε 7-10 ημέρες για να επιβεβαιωθεί το αποτέλεσμα.
  3. Ας προσέξουμε εδώ τα εξής σημεία: Είναι ενίοτε αναγκαίο να δούμε αν πρέπει να ανατρέξουμε στην δεύτερη περίπτωση αύξησης σακχάρου που αναφέραμε παραπάνω δηλαδή αν το σάκχαρο είναι αυξημένο μετά το γεύμα.

Στην περίπτωση αυτή γίνεται η Δοκιμασία Ανοχής Γλυκόζης η καμπύλη γλυκόζης, όπως αναφέρεται συνήθως από τον κόσμο.

Πώς γίνεται;

Δίνουμε γλυκόζη σε μια σταθερή ποσότητα (75 γρ) διαλυμένη σε 1-2 ποτήρια νερό και παρακολουθούμε το σάκχαρο κάθε 30΄. Δηλαδή μετράμε το σάκχαρο σε μισή, μία, 1 και μισή ώρα και τελικά σε 2 ώρες. Όλοι οι Διεθνείς Οργανισμοί με νεότερες οδηγίες συνιστούν ότι πρέπει να δίνουμε σημασία στο αποτέλεσμα των 2 (δύο) ωρών:

  1. Εάν λοιπόν η γλυκόζη στις 2 ώρες βρεθεί μικρότερη από 140mg% σημαίνει ότι το άτομο δεν έχει Διαβήτη.
  2. εάν βρεθεί η τιμή της γλυκόζης 140-199mg%, σημαίνει ότι το άτομο βρίσκεται σε μια κατάσταση που ονομάζεται Διαταραγμένη Ανοχή Γλυκόζης. Η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από αυξημένο κίνδυνο για να εμφανιστεί αργότερα Σακχαρώδης Διαβήτης και ενίοτε καρδιαγγειακό επεισόδιο.
  3. Εάν βρούμε σάκχαρο αυξημένο άνω του 200mg%ο χαρακτηρίζεται ως άτομο με Διαβήτη.

Να προσέξουμε ότι και στην περίπτωση αυτή δεν πρέπει να υπάρχουν λοιμώξεις ή λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το επίπεδο του σακχάρου.

Ακόμα κάτι σημαντικό: αν βρεθεί το σάκχαρο μεγαλύτερο από 126mg% όταν αρχίζουμε την εξέταση (χωρίς δηλαδή να έχουμε πιει το ποτήρι με τη γλυκόζη) τότε δεν είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η εξέταση διότι ήδη η αυξημένη γλυκόζη νηστείας μας οδηγεί στο να πούμε ότι το άτομο έχει Διαβήτη.

Ποια είναι τα συμπτώματα του Διαβήτη;

Πολλοί αναγνώστες θα σκέπτονται: Δεν υπάρχουν όμως τα συμπτώματα που έχουμε ακούσει από συγγενείς, φίλους γιατρούς για το Διαβήτη δηλαδή να έχουμε πολλά ούρα (πολυουρία), να διψάμε πολύ και να πίνουμε νερό (πολυδιψία) ή ακόμα και να εμφανίζουμε απώλεια βάρους δηλαδή να χάνουμε κιλά παρά το γεγονός ότι τρώμε πολύ (πολυφαγία);

Φυσικά και υπάρχουν, αλλά σε λίγες μόνο περιπτώσεις. Ιδίως στη νεαρή ηλικία, τα παιδιά, οι έφηβοι εμφανίζουν συνήθως ανάλογα συμπτώματα, οι μεγαλύτερες ηλικίες όμως όχι. Αυτό ισχύει σε μεγάλο βαθμό, δηλαδή εμφάνιση των συμπτωμάτων σε μικρότερες ηλικίες. Μερικές φορές όμως παιδιά και έφηβοι συνήθως με αυξημένο βάρος εμφανίζουν σάκχαρα αυξημένα χωρίς να έχουν τα  συμπτώματα αυτά. Δηλαδή αρχίζει στην τρυφερή παιδική και εφηβική ηλικία να εμφανίζεται ο Διαβήτης με τη μορφή που είναι στους ενήλικες!!!

Πόσοι τύποι Διαβήτη υπάρχουν;

Είναι πολλοί οι τύποι του Διαβήτη. Κυρίως όμως αναγνωρίζουμε τον τύπου 1 και τον τύπου 2 Διαβήτη.

Ο τύπου 1 Διαβήτης εμφανίζεται σε μικρές ηλικίες δηλαδή παιδική, εφηβική ή ακόμα και σε νεαρούς ενήλικες.

Το άτομο εμφανίζει όλα τα συμπτώματα που αναφέραμε παραπάνω δηλαδή πολυουρία, πολυδιψία πολυφαγία και χάνει κιλά. Σε οποιοδήποτε άτομο εμφανιστούν αυτά τα συμπτώματα πρέπει άμεσα να γίνει εξέταση αίματος για να μετρηθεί το σάκχαρο.

Σε περίπτωση που είναι τα συμπτώματα πολύ έντονα και δεν μπορούμε να περιμένουμε το επόμενο πρωί, για να γίνει η εξέταση σε νηστεία,  είναι απαραίτητη η μέτρηση του σακχάρου οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας. Αν βρεθεί το σάκχαρο μεγαλύτερο από 200mg% ανεξάρτητα αν προηγήθηκε γεύμα ή όχι τότε στο άτομο έχει εμφανιστεί Διαβήτης. Καλό είναι να επισκεφθεί άμεσα το γιατρό του για παραπάνω εξετάσεις π.χ. εξέταση ούρων κ.λπ.

Η μορφή που περιγράψαμε ως τύπου 1 Διαβήτης Στον τύπου 1 Διαβήτη που περιγράψαμε ανήκει μικρό ποσοστό (10%) των ατόμων  Διαβήτη.

Οφείλεται στην καταστροφή των κυττάρων του οργανισμού που παράγουν ινσουλίνη. Τα κύτταρα αυτά υπάρχουν μόνο στο πάγκρεας, έναν αδένα που βρίσκεται στην κοιλιά, πίσω από το στομάχι. Άρα δεν μπορεί να παραχθεί ινσουλίνη.

Τι είναι η ινσουλίνη;

Είναι ορμόνη που μας κρατά στη ζωή. Βοηθάει στην ανάπτυξη αφού μέσω αυτής μεταβολίζονται όλες οι τροφές και γίνονται μυικός ιστός ή αν είναι η ποσότητα που λαμβάνουμε υπερβολική γίνονται λίπος. Όμως οι τροφές μας δίνουν και την απαραίτητη ενέργεια για να κινηθούμε και συγχρόνως να γίνουν οι λειτουργίες του οργανισμού (κυρίως οι καύσεις). Η κύρια ουσία που χρησιμοποιείται ως καύσιμο είναι η γλυκόζη που την παρομοιάζουμε ενίοτε με τη βενζίνη του αυτοκινήτου δηλαδή αν  ένα αυτοκίνητο έχει βενζίνη κινείται, αν όχι δεν μπορεί να κινηθεί. Η ινσουλίνη λοιπόν είναι η ορμόνη που συντελεί στο να γίνουν όλες αυτές οι «καύσεις» δηλαδή να ζήσουμε φυσιολογικά.

Ο τύπου 2 Διαβήτης εμφανίζεται όπως ήδη αναφέραμε σε μεγαλύτερες ηλικίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχουν τα συμπτώματα που αναφέραμε ή υπάρχουν σε πολύ μικρό βαθμό που δεν γίνονται αντιληπτά. Άρα το άτομο μπορεί να εμφανίζει Διαβήτη αλλά να μην το ξέρει. Πώς όμως θα γίνει η διαπίστωση αυτή;

Μετρώντας το σάκχαρο στο αίμα όπως εξηγήσαμε παραπάνω.

Ποιοι πρέπει κυρίως να μετρούν το σάκχαρο με τη μορφή προληπτικού ελέγχου (checkup);

  • όσοι έχουν αυξημένο βάρος (υπέρβαροι, παχύσαρκοι)
  • όσοι έχουν άλλο άτομο στην οικογένεια με Διαβήτη (γονείς, αδέλφια)
  • όσες γυναίκες εμφάνισαν στην εγκυμοσύνη αυξημένο σάκχαρο ή γέννησαν παιδί με αυξημένο βάρος (συνήθως άνω των 4 kg)
  • άτομα ηλικίας άνω των 60-65 ετών πρέπει κάθε χρόνο να εξετάζουν το σάκχαρο αίματος (όπως αναφέραμε παραπάνω).

Η πλειονότητα των ατόμων με Διαβήτη ανήκουν στον τύπου 2 Διαβήτη (90% περίπου). Στον τύπου 2 η ορμόνη ζωής που αναφέραμε  υπάρχει σε μικρότερες ποσότητες γιατί τα κύτταρα που την παράγουν (β-κύτταρα παγκρέατος) έχουν μειωθεί κατά 50%.

Το δυστύχημα είναι ότι υπάρχει μικρή ποσότητα ινσουλίνης αλλά και ότι η   μικρή αυτή ποσότητα δεν δρα καλά στον οργανισμό (ήταν στραβό το κλήμα το ‘φαγε και ο γάιδαρος). Η μειωμένη δραστικότητα χαρακτηρίζεται ως ινσουλινοαντίσταση.

Υπάρχουν άλλες περίοδοι στην ζωή μας που αυξάνεται το σάκχαρο;

Στην εγκυμοσύνη ενίοτε εμφανίζεται Διαβήτης. (Διαβήτης κύησης). Δηλαδή μια κοπέλα που δεν είχε Διαβήτη πριν μείνει έγκυος και σε κάποια στιγμή, στον τακτικό έλεγχο που γίνεται, εμφανίζει αυξημένες τιμές σακχάρου στο αίμα. Ακόμα μπορεί να γίνει και η Δοκιμασία Ανοχής Γλυκόζης που περιγράψαμε παραπάνω και να βρεθούν αυξημένες τιμές σακχάρου.

Προσοχή. Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων στην εγκυμοσύνη σχετικά με την ύπαρξη Διαβήτη πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένο γιατρό η/και νοσηλευτικό προσωπικό.

Υπάρχει λόγος ιδαίτερης προσοχής  για την έγκυο που εμφανίζει Διαβήτη γιατί εάν δεν ρυθμιστεί καλά μπορεί το έμβρυο να έχει προβλήματα. Στενή συνεργασία με τους γιατρούς και τακτική παρακολούθηση σακχάρου πριν και μετά το φαγητό (1-2 ώρες) είναι απαραίτητη. Εάν χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή χορηγείται μόνο ινσουλίνη. Δοκιμασία Ανοχής Γλυκόζης γίνεται οπωσδήποτε στην 24η-28η εβδομάδα , εάν στο προηγούμενο διάστημα δεν έχει το ξεκαθαρίσει το θέμα του Διαβήτη.

Ο διαβήτης κύησης είναι η μόνη περίπτωση που (αν η διάγνωση  γίνει σωστά) μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν πιθανότητες να απαλλαγεί το άτομο από τη νόσο. Δηλαδή αργότερα, μετά τον τοκετό εξαφανίζεται συνήθως σε μεγάλο ποσοστό.

Όλες οι άλλες περιπτώσεις που αναφέραμε χαρακτηρίζονται ως χρόνιες καταστάσεις.

Χρειάζεται επομένως ειδική προσοχή και ειδική αντιμετώπιση, διαφορετική στον τύπου 1 και τύπου 2 Διαβήτη.

 

 

Να θυμάστε πάντα ότι η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία!

 

 

Δρ. Χρήστος Μανές

Παθολόγος – Διαβητολόγος

Πρόεδρος Της Εταιρίας Μελέτης

Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού